« لايح وواضح است كه مخالفت حكم مجتهدين كه حافظان شرع سيّد المرسلين‌اند با شرك در يك درجه است . پس هر كه مخالفت خاتم المجتهدين ، وارث علوم سيّد المرسلين ، نائب الأئمّة المعصومين . . . كند ودر مقام متابعت نباشد ، بىشائبه ملعون ومردود ، ودر اين آستان ملك آشيان مطرود است » . « 1 » وباز نقل است كه آن‌گاه كه محقّق كركى در سفر قزوين به حضور شاه تهماسب رسيد ، شاه در خطاب به أو گفت : تو از من به پادشاهى سزاوارترى . زيرا تو نايب امامي ومن از عاملان تو ، ودر اجراى امر ونهى تو آماده‌ام . « 2 » عواملي از اين دست باعث شد تا عالمان ديني در نزد شاهان صفوى مقام ومنزلتي خاصّ يافته وبتدريج به دربار ايشان راه يابند ودر نتيجة پس از قرنها دوباره ميان دين وسياست پيوندى مستحكم ومبارك ايجاد شود . در عصر صفوى علماى بسيارى مىزيستند كه نقش بزرگى در أحيا ونشر وگسترش معارف ديني داشته وگاه نيز به دربار راه يافته واز مقرّبان شاه شدند ، از جمله : محقّق كركى ، فخر الدين سمّاكى ، شيخ بهاء الدين عاملي ، غياث الدين منصور دشتكى ، صدر الدين شيرازي ، سيّد حسين جبل عاملي قزوينى ، مقدّس اردبيلى ، آقا حسين خوانسارى ، . . . وأفضل المتقدّمين والمتأخّرين ، معلّم ثالث ، ميرداماد . مير با سياست وكاردانى وبا جاذبيت معنوي خويش در قلب شاه عبّاس اوّل نفوذ كرد وپيوسته به طور مستقيم وغير مستقيم در تصميم‌گيريهاى حكومتى تأثير گذارد . نفوذ أو به حدّى بود كه شاه در أكثر مسائل مملكتي از محضرش استفتا وكسب اجازه مىكرد . بعدها در بخش آثار مير به برخى از رسائلي كه ميان أو وشاه عبّاس مبادله شده ، اشاره خواهيم كرد . 4 . گرايش عام به فراگيرى علوم ديني ودرآمدن به كسوت عالم ديني : شاهان صفوى عموما با فقها ومجتهدان معاصر خويش به گونه‌اى متفاوت با ديگر اقشار برخورد مىكردند : بشدّت به آنها احترام مىگذاشتند ، به ديدنشان مىرفتند ، گاه در سفر ملازم

--> ( 1 ) . روضات الجنّات ، ج 4 ، ص 363 . ( 2 ) . منبع پيشين ، ص 361 .